كارهى و سميعى و بصيرى و مدركى گويند راجع بود با علم و تبع علم و گويند اگر مثلا قادر به قدرت بود بايد كه جمع قديمى لازم آيد و اين مذهب نزديك باشد به شرك . و نيز اين قول عين مذهب نصارى است كه : لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ ( مائده 77 ) بتحقيق كه كافر شدند آنان كه گفتند بدرستى كه خداى تعالى سوم سه إله است . چون نصارى سه قديم اثبات كردند مستحق عقوبت شدند و اين اسم كه لقد كفر ، پس چگونه جمعى كه به قديم اثبات كنند ضرب ثلاثة فى مثلها . مسأله ؟ و همچنين قرآن را قديم گويند « 1 » . الجواب عنه ، شيعه گويند قرآن معجزه محمد صلّى اللّه عليه و آله است و محمد محدث چگونه شايد كه معجزهء وى قديم بود ، و اگر چنين بود چنان كه معجزهء او بود معجزهء ديگر انبياء بودى . و اگر قديم ما بين الدفتين است بضرورت كتابت است و اين معنى محدث است ، و اگر حرف و صوت گيرند ، هم محال بود ، و حرف و صوت قديم نتواند بود . زيرا كه بعضى بر بعضى مقدم است و بعضى متأخر سابق و مسبوق هر يكى به زمان متناهى و محصور و هرچه چنين باشد قديم نبود . و نيز حق تعالى فرمود : فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ ( طور 34 ) پس بايد كه حديثى مثل قرآن بياورند ، و قال : ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ ( انبيا 2 ) و نيامد ايشان را ذكرى از پروردگار ايشان محدث ، و مراد بذكر قرآن است به دليل قوله تعالى : إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ ( حجر 9 ) يعنى ما فرو فرستاديم ذكر را و ما او را حافظيم . و قال : هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ ( انبياء 51 ) و قال : إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا ( زخرف 3 ) و قال : إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ( قدر 1 ) و قال : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ( بقره 181 ) و جعل و انزال دليل است بر حدوث قرآن . و حق تعالى رد كرد بر مشركان حيث قال : هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ ( احقاف 10 ) و اگر قرآن قديم باشد سائر كتب منزله قديم باشند ، و انبياء و صلحا و فساق و كفار كه ذكر ايشان در قرآن است جمله قديم باشند « سبحانك هذا بهتان عظيم » .

--> ( 1 ) - در اواخر قرن دوم هجرى مسأله قديم بودن قرآن بر سر زبان‌ها افتاد و براى اولين بار در ميان مسلمانان شخصى به نام عبد اللّه بن كلاب متوفاى 223 ه علنا اعلام كرد كه قرآن قديم است و احمد بن حنبل يكى از ائمه اربعه اهل سنت بيش از همه در مورد قديم بودن قرآن پافشارى مىكرد . فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى 2 / 205 - 226